Budowa geologiczna Pienin

Budowa geologiczna Pienin jest uważana za najtrudniejszy problem w geologii całych Karpat. Intensywne prace trwają już ponad półtora wieku, mimo to wiele jeszcze zagadek czeka na wyjaśnienie. Skały osadzały się na dnie mórz w ciągu szeregu epok geologicznych. Najstarsze osady pochodzą z triasu, główny zrąb formują utwory jurajskie. W okresie środkowej kredy miało miejsce sfałdowanie i wydźwignięcie pasma: na autochtoniczną serię czorsztyńską nasunęły się z południa serie niedzicka, “braniska” i pienińska. Po dłuższym czasie nastąpił ponowny zalew morski, a wraz z nim długa faza osadzania się “osłony skałkowej”.

Widok na Pieniny z Trzech Koron

Tak w całej okazałości prezentują się Pieniny patrząc z Trzech Koron | fot. Kristian Slimak (lic. Wikimedia Commons)

W początku trzeciorzędu (paleocen) odnotowano drugą falę ruchów tektonicznych, która spowodowała nowe przesunięcia płaszczowin. W dalszej kolejności formowały się piaskowcowo-łupkowe kompleksy objęte nazwą fliszu. Na przełomie paleogenu i neogenu trzeci z kolei akt ruchów górotwórczych zgniótł pieniński pas między potężnymi i sztywnymi blokami – tatrzańskim i magurskim. Elementy plastyczne uległy zdruzgotaniu lub zmięciu, twardsze – rozbiciu na łuski i bloki. W tym czasie miała miejsce intruzja andezytów pienińskich, z którymi są związane szczawnickie i krościeńskie zdroje mineralne.

W ciągu milionów lat ożywiona erozja zdarła pokrywę zewnętrznych skał i wymodelowaną obecną – wyjątkową w swym urozmaiceniu i bogactwie – rzeźbę Pienin.

Czytaj również:

Tagged: